Het medialandschap verandert, momenteel misschien wel sneller dan ooit tevoren. Internet rukt op en kranten, omroepen en tijdschriften hebben moeite om daarmee om te gaan. Ook de radiostations hebben het moeilijk; voor nieuws gebruiken mensen tegenwoordig vaak internet en social media, op het gebied van muziek is er hevige concurrentie van onder anderen Spotify. Propedizzy sprak met Bart Alberink, docent en coördinator van de cursus PaduaFM, over de toekomst van het medium radio.

 

Internet speelt tegenwoordig een heel grote rol in ons mediagebruik. Had de mediawereld deze ontwikkeling 10 jaar geleden zien aankomen, denk je?

‘’Ja, dat zag je toen al. Omroepen, kranten en andere media zagen in hoe belangrijk internet toen was en zou worden, maar hadden allemaal zoiets van: we moeten er iets mee doen, maar wat dan?’’

 

Hoe gaat de journalistieke radio om met deze verandering?

‘’Je ziet dat er een aantal grote veranderingen plaatsvindt binnen de journalistieke radio. De belangrijkste verandering is het gebruik van podcasts. Dat zijn lange radiodocumentaires waarin bepaalde onderwerpen uitgebreid worden belicht. Ze worden meestal niet uitgezonden, want alles moet snel op de radio. Vaak zijn radio-items ongeveer 3,5 minuut lang, dus is er alleen ruimte voor de belangrijkste informatie. Veel dingen worden noodgedwongen weggelaten. Een podcast kan zomaar veertig minuten duren, dus daarin kan een onderwerp uitgebreid worden besproken, is er veel ruimte voor het toevoegen van bijvoorbeeld omgevingsgeluid en kunnen meerdere bronnen aan het woord komen. De podcast kan je van de site van een radiozender downloaden en hem op je gemak beluisteren als het jou uitkomt. Veel mensen zijn laaiend enthousiast over podcasts en ik las er laatst in de VPRO-gids en de Esquire stukken over, die ook erg positief waren. Een andere belangrijke verandering is het ontstaan van een soort Uitzending Gemist-achtige radio, waarbij radiozenders hun uitzendingen in stukken knippen en die op hun site zetten. Je kan die fragmenten dan terugluisteren op hun site. Dat lijkt op een podcast, maar is het zeker niet. Podcasts zijn namelijk volledige documentaires en wat op de site staat zijn slechts stukjes van uitzendingen. Als je een bepaalde uitzending wil luisteren waar bijvoorbeeld een interview met een politicus en een stuk cabaret in voorkomen, kan je zelf kiezen welke van de twee je wil horen.’’

 

Kunnen radiostations genoeg verdienen aan internet?

‘’Ik denk het niet. Radiozenders kunnen wel advertenties op hun site verkopen, maar ik denk dat de afzetmarkt te klein is om genoeg aan die advertenties te kunnen verdienen. De podcasts staan meestal ook gratis op de site, dus daar verdienen ze ook niks aan. De makers van podcasts zijn vaak idealisten die het leuk vinden om zo’n radiodocumentaire te maken. Ze hebben een bron van inkomsten en daarnaast maken ze in hun vrije tijd die documentaire, waar ze veel meer tijd en geld in stoppen dan er ooit uit zal komen. De radiostations zullen het dus nog steeds voornamelijk van de inkomsten van reclame op de radiozender moeten hebben.’’

 

Dan even over muziekradio. Tegenwoordig luisteren mensen hun eigen muziek via Spotify of een andere app. Dat kan thuis, maar vaak verbinden mensen hun telefoon met hun auto, waardoor ze ook in de auto niet meer naar muziekradio luisteren. Wordt de muziekradio dan niet langzamerhand vervangen?

‘’Dat zou kunnen, dat mensen dan alleen nog muziek luisteren via hun apps. Ik moet eerlijk toegeven dat ik mij in mijn werk vooral richt op journalistieke radio en van muziekradio niet zo heel veel verstand heb. Maar ik denk dat het verrassingselement van de radio ervoor zorgt dat er toch nog mensen naar zullen blijven luisteren. Sommige radio-dj’s raden hun luisteraars namelijk regelmatig nummers en artiesten aan waar die luisteraars nooit zelf op zouden komen. Spotify kan jou op basis van de nummers waar je naar luistert ook andere nummers aanraden, maar blijft daarbij vaak binnen het genre waar je op dat moment naar luistert. Dan blijf je dus de hele tijd binnen hetzelfde genre en dan heb je als verrassingselement dat je een paar nieuwe artiesten leert kennen, maar dat is niet zo vernieuwend als sommige radio-dj’s doen. Dj’s van 3FM raden hun luisteraars bijvoorbeeld regelmatig muziek aan die zij leuk vinden en die niet mainstream is, dus waar niet iedereen naar luistert en ook niet iedereen leuk vindt. Ik denk dat die vernieuwing goed is voor mensen. Een beetje een rare vergelijking, maar als je voor jezelf bepaalt dat je patat lekker vindt en dus alleen maar patat eet, is dat niet gezond. Na een tijdje wordt het ook minder lekker. Dat is net zo bij muziek; als je constant dezelfde muziek blijft luisteren, wordt het op een gegeven moment saai. Het is mooi om jezelf te verrijken met muziek waar je misschien zelf niet op zou komen.’’

‘’Ik denk alleen wel dat er binnen een paar jaar een soort Wifi-radio komt, waarbij je met je radio of telefoon via Wifi elke radiozender ter wereld uit de lucht kan plukken. Als die Wifi-radio komt, neemt de concurrentie natuurlijk enorm toe. Populaire zenders als 3FM, Radio 538, Sky Radio en Veronica krijgen dan ineens concurrentie van Oekraïense popzenders en Amerikaanse countryzenders. Dan zou het voor sommige zenders in Nederland wel eens heel lastig kunnen worden om genoeg luisteraars te trekken.’’

 

Heeft radio nog toekomst binnen de nieuwe mediawereld?

‘’Jazeker. Radio is al zo’n duizend keer dood verklaard, maar dat blijft echt nog wel even. Ik denk dat journalistieke radio sowieso voor altijd blijft bestaan. Muziekradio zal het wat lastiger krijgen, maar ik denk niet dat dat heel snel zal verdwijnen. Zo lang er een nieuwsbehoefte is, zal het medium radio blijven bestaan. Je kan dan zeggen dat mensen het nieuws wel lezen op hun mobiele telefoon, maar ik ben ervan overtuigd dat mensen altijd behoefte zullen houden aan duiding van het nieuws, en vooral aan beeld en geluid. Het is ook gewoon handig, want er is met radio iemand die het nieuws aan je uitlegt, terwijl jijzelf allerlei andere dingen kan doen. Radio is heerlijk wanneer je bezig bent met huishoudelijke taken of andere dingen waar je je handen en je concentratie bij nodig hebt. Autorijden en tegelijkertijd het nieuws via je telefoon lezen gaat namelijk gegarandeerd fout. Journalistieke radio zal dus niet verdwijnen en zal ook niet veel veranderen.’’

Written by Max Pickkers

Geef een reactie